Инсценировка на башкирском языке «Төлкө, ҡуян һәм әтәс» сказка «Заюшкина избушка»
Сәхнәләштереү (инсценировка) Төлкө, ҡуян һәм әтәс. Башҡорт халыкәкиәте.
Ҡатнашалар:
- Әкиәтсе: АлһыуМ.
- Ҡуян: Самира М.
- Төлкө: Арина М.
- Әтәс: Сыңғыҙ Ғ.
- Эт: Лайсан Н.
- Буре: Ислам М.
Әкиәтсе: Һаумыһығы! Һаумыһығы әле, ҙ ҙ
Әкиәт яратыусылар!
Әкиәттең хикмәттәрен
Доньяга таратыусылар!
Борон — борон әкиәтен
Бөгөнгө итеп һөйләйем.
уян, төлкө йәшәгән, ти, Ҡ
Бына шулар ы көйләйем. ҙ
Карагыз! Уйлагыз!
Курегез! Уйнагыз!
Сакырам әкиәтка,
Хикмәтле әкәмәткә.
Аудио-язма "Ел". Куян менән төлкө сыға.
Әкиәтсе: Бер урманда йәшәгән, ти, төлкө менән уян. ыш еткәс йәнлектәр уззарена ейҡ Ҡ
тө өргә булғандар. ҙ
уянҠ: Минең өйөм ҡабактан буласа. Йылы ла булыр, ышык та. ҡ
Төлкө: Ә мин, ү емдең өйөмдө бо ан ораса мын. ҙ ҙҙ ҡ ҡ Матур а, кү ең яуын алырлы. ҙ ҙҙ ҡ
Әкиәтсе: ыш буйына бер-береһенә уна а йөрөр булгандар, ти, былар. Ҡ ҡ ҡҡ
Аудио-язма төлкө менән уян бейеүе. ҡ
Әкиәтсе: Яз етеп, оштар йылы я тан айтыр са еткәс, төлкөнөң өйө ирегән дә бөткән. ҡ ҡ ҡ ҡ
Өшөй башлаған төлкө, барыр ере булмағас, төлкө уянға барырга уйлай. ҡ
Төлкө: (Ишек ша ый, төлкө мәхлүк хәленә инә лә, ялбырға әйләнә) ҡ
уянҠ: Кем унда?
Төлкө: Был -мин, төлкө. Мин бер бисара ғына йәнлек, барыр ерем дә, Һыйыныр
мейешемда ю. Мине бер төнгә генә ундырып сығарһансы. ҡ ҡ
уян: Ҡ Әй а әй ә, рәхим ит! Иний, бахыркай өшөп бөткәнһең икән. ҙ ҙ
Әкитәсе: Күп тә үтмәй, төлкө уянды өйөнән ыуып сығара. ҡ ҡ
Төлкө: Бар уян ә ерәк, урманда йөрөп, урмандағы хәлдәр е белеп кил. Әкиәтсе: уянҡ ҙ ҙ Ҡ
сығыуы була, төлкө йәһәт кенә ишекте эстән бикләп тә уя. Толко: Бар куян, юлында бул, ҡ
килмәлә йөрөмала. Мин һине керетмәйем!
Әкиәтсе: уян илай-илай сы ып киткән. Йөрөгэн йөрөгән урманҠ ҡ
буйлап, аршыһына эт осраған. ҡ
Эт: уян айым, ни булды? НиҠ ҡ ңә илайһың?
уян: Ҡ Нисек инде миңә илама а, минең өйөм — абы тан, төлкөнөкө боззан һалынгайны. ҫҡ ҡ ҡ
Яз еткәс төлкөнөң өйө ирене. Төлкө бер төнгә йылынып
сыгырга рөхсәт һораны ла, һуңынан мине ыуып сығар ы. (Илай) ҡ ҙ
Эт: Илама куянкай, мин уны ыуып сығарырмын. ҡ
Әкиәтсе: Өйгә килеп еткәндәр ә, эт өрә башлай. ҙ
Эт: Уау-уау, төлкө төш мейес башынан, өй ән сығып кит. ҙ
Әкиәтсе: Төлкө мейес башынан гына.
Төлкө: Сығырмын мин, сы тиһәң, башың-кү ең ан булыр. ҡ ҙ ҡ
Әкиәтсе: Эт төлкөнән ур ып асып киткән ти. ҡ ҡ ҡ
уян илай-илай китеп барган, аршыһына бүре осраған. Ҡ ҡ
Бүре: уян айым нимәгә илайһың? Ҡ ҡ
уян: Ҡ Нисек инде миңә илама а, минең өйөм — абы тан, төлкөнөкө бо ан һалынғайны. с̧ҡ ҡ ҡ ҙҙ
Яз еткәс төлкөнөң өйө ирене. Төлкө бер төнгә йылынып
сығырға рөхсәт һораны ла, һуңынан мине ыуып сығар ы. (Илай) ҡ ҙ
Бүре: Әй ә киттек уян ай, мин уны өйөндән ыуып сығарырмын. ҙ ҡ ҡ ҡ
уянҠ: Ю, ыуа алма һын, эт килде, ыуып сығара алманы. ҡ ҡ с̧ ҡ
Буре: Юк, кыуырмын!
Әкиәтсе: Бүре менән уян өй эргәһенә килеп еткәндәр. ҡ
Бүре: Мейес башынан төш, төлкө. Кеше өйөндә рәхәтләнеп ятма, сығып кит!
Әкиәтсе: Төлкө мейес башынан ғына.
Төлкө: Сыгырмын мин, сы тиһәң, башың-кү ең ан булыр. ҡ ҙ ҡ
Әкиәтсе: Бүре төлкөнән бик ны ур ан да асып киткән ти. ҡ ҡ ҡҡ ҡ
(Куян илай)
Әкиәтсе: Бер а ан уянға әтәс осраған. Ул улына салғы тотоп алған. ҙҙ ҡ ҡ
Әтәс: Кикири-күк, уян айым нимага илайһың? ҡ ҡ
уян: Ҡ Нисек инде миңә илама а, минең өйөм — абы тан, төлкөнөкө боззан һалынғайны. ҫҡ ҡ ҡ
Яз еткәс төлкөнөң өйө ирене. Төлкө бер төнгә йылынып сығырға рохсәт һораны ла,
һуңынан мине ыуып сығарзы. (Илай) ҡ
Әтәс: Илама, хәзер мин уны өйөндән ыуып сығарам, хәйләкәр е.ҡ ҙ
уян: Ҡ Ю, ыуа алма һын, эт тә бүре лә, ыуып сығара алманы. Әтас: Ю, ыуырмын! ҡ ҡ с̧ ҡ ҡ ҡ
Әкиәтсе: уяндың өйөнә барып еткәндәр. Ҡ
Әтәс: Кикири-күк! Елкәмдә салғым бар, төлкөнө хә ер сабып үлтерәм. Әй ә,ҙ ҙ
төлкө, тизерәк ас! ҡ
Әкиәтсе: Төлкө ур кан, тыпырсына башлаған, тегеләй бара, былай йүгерә. ҡ ҡ
Төлкө: Хә ер-хә ер, кейенәм...... ҙ ҙ
Әтәс: Кикири-күк! Елкәмдә салғым бар, төлкөнө хә ер сабып үлтерәм. Әй ә, төлкө, ҙ ҙ
ти ерәк сы! ҙ ҡ
Әкиәтсе: Төлкө өй ән сығып ас ан. Шулай итеп, әтәс менән уян икәүләшеп абы өй әҙ ҡ ҡ ҡ ҡ ҡ ҙ
донъя көтәләр ти. Әле булһа ла, бергә торалар, ти.
Һуңынан, әтәс менән уян иптәштәрен са ырып байрам үткәргәндәр, ти. ҡ ҡ
Бейеу “Әтәс”
Шиғыр ар: ҙ
1. Әкиәт — ул серле донъя,
Төрле-төрлө кызыктар.
Әкиәтте тыңлағандан
Алам рухи азыктар.
2. Танышайы, мин куян, ҡ
Урман эсендә оям.
Бары тик оямда ғына
Ү емде иркен тоям. ҙ
Фонограмма яңғырай — "Әкиәт йыры" башкарыла.
1. "Борон борон заманда
Йэшэгэн эбей бабай".
Онотолоп тыңлайбыз-
Әкиәт һөйләй апай.
2. Әкиәттә бар айыу,
Әкиәтта бар уян. ҡ
Хәйләкәр Төлкөбикә
Барыһын алдап куйган.
3. Әкиәттәр тынлаһа, ҡ
Я ты булыр уйыбыз. ҡ
Әкиәттәге кеүек
Һәр са уңган булырбыз.
